علیرضا محسنی شاولهای XCMG به عنوان یکی از پرکاربردترین ماشینآلات بارگیری در معادن و پروژههای عمرانی کشور شناخته میشوند. با افزایش تعداد این دستگاهها در ناوگان معدنی، نیاز به تکنسینهای مسلط به تعمیر برق شاول بیش از پیش احساس میشود. تجربه نشان میدهد که بسیاری از خرابیهای شاول، ریشه در مشکلات برقی مانند فرسودگی سنسورها، قطعی در سیمکشیها، اختلال در کانکتورها یا ایراد در شیرهای برقی دارد. اما متأسفانه به دلیل عدم آشنایی تکنسینها با مبانی پایه برق ماشینآلات، نقشههای برق و روشهای استاندارد عیبیابی، زمان زیادی صرف تشخیص اشتباه میشود و گاهی قطعات سالم بدون نیاز تعویض میگردد. از این رو، دوره تخصصی عیبیابی و تعمیر برق شاول XCMG با رویکردی کاملاً کاربردی و تلفیقی از آموزش کلاسی و کارگاهی برگزار شد. این دوره، شرکتکنندگان را از مبانی اولیه برق ماشینآلات تا عیبیابی پیشرفته و عیوب رایج شاول همراهی نمود.
آنچه در دوره عیب یابی و تعمیر برق شاول XCMG گذشت؟
دوره با آموزش مبانی و مفاهیم پایه برق ماشینآلات آغاز شد. فراگیران ابتدا با مفاهیمی مانند ولتاژ، جریان، مقاومت و نحوه اندازهگیری هر یک با مولتیمتر آشنا شدند. در ادامه، انواع سنسورها (دمایی، فشاری، سطحی، القایی و پتانسیومتری) و سوئیچها (فشاری، گازی، روغنی و مکانیکی) به صورت تصویری معرفی گردید. تأکید شد که یک تکنسین حرفهای تعمیر برق شاول باید بتواند بدون نیاز به مستندات، نوع سنسور و نحوه تست آن را تشخیص دهد.
پس از تثبیت مبانی پایه، دوره متمرکز شد بر بررسی اجزا و عملکرد سیستم برق شاول XCMG. فراگیران با تمام زیرسیستمهای الکتریکی شاول از جمله سیستم استارت و شارژ، سیستم روشنایی، سیستم کنترل موتور، سیستم هیدرولیک الکترونیکی و سیستم مانیتورینگ آشنا شدند. هر یک از سنسورهای کلیدی مانند سنسور فشار پمپ اصلی، سنسور دمای روغن هیدرولیک، سنسور زاویه بوم و سنسور فشار پایلوت به تفصیل بررسی شدند. همچنین شیرهای برقی مهم از جمله شیرهای تناسبی (EPPR) و شیرهای قطع و وصل (ON/OFF) که کنترل حرکات بوم، بازو و باکت را بر عهده دارند، معرفی گردیدند.
یکی از مهمترین بخشهای دوره، عیب یابی سیستم برق دستگاه به کمک نقشههای برق کامل بود. شرکت کنندگان با نقشههای شاول XCMG آشنا شدند و یاد گرفتند که چگونه مسیر یک سیگنال را از سنسور تا کنترلر و از کنترلر تا عملگر (مثلاً یک شیر برقی) دنبال کنند. به آنها آموزش داده شد که هر نقشه شامل چندین صفحه است و هر صفحه دارای کدگذاری مشخصی میباشد که با مراجعه به برگه مربوطه، میتوان مدار مورد نظر را پیدا کرد. این مهارت، پایه و اساس هر فرآیند تعمیر برق شاول محسوب میشود.
در ادامه، اصول تست و تنظیم دستگاه به صورت کامل آموزش داده شد. فراگیران یاد گرفتند که نقاط تست استاندارد روی شاول کداماند و چگونه باید فشار سنسورها و ولتاژ خروجی آنها را اندازهگیری کنند. همچنین نحوه تنظیم گاورنر الکترونیکی موتور و کالیبراسیون شیرهای تناسبی قدم به قدم تشریح گردید. یکی از نکات کاربردی که در این بخش مطرح شد، نحوه تنظیم زمان تأخیر در حرکت بوم پس از کشیدن اهرم بود که مستقیماً بر راحتی کار اپراتور تأثیر میگذارد.
بخش مانیتور پنل و کدهای خطا نقطه عطف روز دوم بود. شرکت کنندگان با منوی مانیتور شاول XCMG آشنا شدند و یاد گرفتند که چگونه کدهای خطای جاری و خطای ضبطشده را فراخوانی کنند. جدول کدهای خطا به همراه توضیحات هر کد مرور شد. برای مثال، کدهای مربوط به قطعی سنسور فشار، اتصال کوتاه در شیر EPPR یا خطای ارتباطی بین کنترلر موتور و کنترلر هیدرولیک. تأکید شد که کد خطا به تنهایی عیب را مشخص نمیکند، بلکه مسیر عیبیابی را هدایت میکند و تکنسین باید با تست قطعه، صحت آن را تأیید کند.
در بخش عیوب رایج دستگاه و اصول عیبیابی، هنرجویان با رایجترین مشکلات برقی شاول XCMG آشنا شدند. از جمله:
- استارت نخوردن دستگاه به دلیل خرابی سوئیچ استارت یا رله کلاچ
- حرکت نکردن بوم یا باکت به دلیل خرابی پتانسیومتر اهرم یا شیر برقی مربوطه
- کار نکردن یک جهت هیدرولیک (مثل باکت باز میکند ولی جمع نمیکند) به دلیل خرابی سلونوئید جهت
- عدم نمایش دما یا فشار روی مانیتور به دلیل خرابی سنسور یا قطعی در سیمکشی
- روشن شدن چراغ هشدار مرکزی بدون وجود عیب واقعی (نویز الکتریکی یا اتصال ناقص)
برای هر یک از این عیوب، یک الگوریتم عیبیابی گام به گام ارائه شد و فراگیران تمرین کردند که چگونه از نقشه، مولتیمتر و کد خطا برای تشخیص دقیق استفاده کنند.
در روز آخر که به صورت کاملاً کارگاهی و در حضور یک دستگاه شاول XCMG برگزار شد، شرکت کنندگان فرصت پیدا کردند تمام مباحث تئوری را به صورت عملی پیاده کنند. ابتدا نحوه ورود به منوی مانیتور و خواندن کدهای خطا تمرین شد. سپس مربی چند عیب جاری را روی دستگاه شبیهسازی کرد (مانند قطعی در مدار سنسور فشار پایلوت، اتصال کوتاه در شیر سلونوئید باکت و خرابی پتانسیومتر اهرم بوم). فراگیران به گروههای دوتایی تقسیم شدند و هر گروه باید با استفاده از نقشه و مولتیمتر، عیب را پیدا میکرد.