علیرضا محسنی دوره تخصصی اصول و مبانی قطعات و سیستمها در ماشینآلات؛ پر کردن شکاف دانش فنی و بازرگانی
در صنعت ماشینآلات سنگین، یکی از چالشهای اساسی که همواره بین واحدهای فنی و واحدهای بازرگانی وجود داشته، شکاف زبانی و مفهومی است. کارشناسان بازرگانی قطعات که وظیفه تأمین، خرید، فروش و مدیریت موجودی قطعات را بر عهده دارند، اغلب با انبوهی از اصطلاحات فنی، نامهای تخصصی قطعات و عملکرد سیستمها آشنایی کافی ندارند. این ناآشنایی باعث میشود که در مکاتبات با تأمینکنندگان خارجی، تشخیص قطعه مورد نیاز مشتری یا حتی ثبت سفارش صحیح، دچار سردرگمی و اشتباه شوند. نتیجه این اشتباهات، خرید قطعات اشتباه، تحمیل هزینههای سربار و در برخی موارد، توقف طولانی مدت دستگاه به دلیل تأمین قطعه نادرست است. از این رو، دوره «اصول و مبانی قطعات و سیستم ها در ماشین آلات» با رویکردی کاملاً آموزشی و متناسب با سطح دانش کارشناسان غیرفنی (به ویژه کارشناسان بازرگانی قطعات) برگزار شد. هدف این دوره، پر کردن شکاف بین دانش فنی و دانش بازرگانی و توانمندسازی شرکتکنندگان در تشخیص صحیح قطعات، شناخت اجزای هر سیستم و برقراری ارتباط مؤثر با واحد فنی بود.
آنچه در دوره اصول و مبانی قطعات و سیستمها در ماشینآلات گذشت؟
دوره با معرفی کلی ماشینآلات سنگین و دستهبندی آنها آغاز شد. فراگیران ابتدا یاد گرفتند که ماشینآلات سنگین به چند دسته اصلی تقسیم میشوند: ماشینآلات خاکبرداری (بیل مکانیکی، لودر، بولدوزر، گریدر)، ماشینآلات حملونقل (دامپتراک، کامیون معدنی)، ماشینآلات راهسازی (فینیشر، غلتک، اسکریپر) و ماشینآلات بارگیری (شاول، جرثقیل). تأکید شد که هر دسته از ماشینآلات، با وجود شباهتهای زیاد در سیستمهای اصلی، دارای قطعات و اجزای خاص خود است که یک کارشناس بازرگانی باید بتواند آنها را تشخیص دهد. این دانش پایه، اولین گام برای درک قطعات و سیستم ها در ماشین آلات محسوب میشود.
در ادامه، مربی دوره وارد بررسی سیستمهای اصلی ماشینآلات شد. رویکرد به این صورت بود که ابتدا یک معرفی کلی از هر سیستم ارائه میشد و سپس شرکت کنندگان با تکتک قطعات تشکیلدهنده آن سیستم به صورت تصویری و با ذکر نام فنی و کاربرد هر قطعه آشنا میشدند.
سیستم موتور (به صفحه پکیج مهارت پایه مراجعه کنید) اولین سیستمی بود که مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا توضیح داده شد که موتور دیزل قلب تپنده هر ماشینآلاتی است و وظیفه تبدیل انرژی شیمیایی سوخت به انرژی مکانیکی را بر عهده دارد. سپس فراگیران با تکتک قطعات موتور آشنا شدند: بلوک سیلندر (محفظه اصلی موتور که سایر قطعات در آن قرار میگیرند)، سرسیلندر (قطعهای که روی بلوک سیلندر بسته میشود و محفظه احتراق را تشکیل میدهد)، پیستون (قطعهای که درون سیلندر حرکت رفت و برگشتی انجام میدهد و نیروی انفجار را به شاتون منتقل میکند)، شاتون (قطعه رابط بین پیستون و میللنگ)، میللنگ (قطعهای که حرکت رفت و برگشتی پیستون را به حرکت دورانی تبدیل میکند)، سوپاپهای ورودی و خروجی (که وظیفه کنترل ورود هوا و خروج دود را بر عهده دارند)، میلبادامک (که باز و بسته شدن سوپاپها را کنترل میکند)، پمپ انژکتور (که سوخت را با فشار بالا به انژکتورها میفرستد)، انژکتورها (که سوخت را به صورت پودر شده به داخل سیلندر تزریق میکنند)، فیلتر سوخت (که ناخالصیهای سوخت را گرفته و از ورود آنها به پمپ انژکتور جلوگیری میکند)، رادیاتور (که وظیفه خنککاری موتور را بر عهده دارد)، پمپ آب (که آب خنککننده را در مدار گردش میدهد)، ترموستات (که دمای موتور را تنظیم میکند)، پمپ روغن (که روغن را در مدار روغنکاری به گردش درمیآورد)، فیلتر روغن (که ناخالصیهای روغن را گرفته و از ورود آنها به قطعات حساس جلوگیری میکند)، توربوشارژر (که با استفاده از انرژی دود خروجی، هوای بیشتری به موتور میدهد و قدرت را افزایش میدهد) و منیفولد دود (که دود خروجی از سیلندرها را جمعآوری و به سمت توربوشارژر هدایت میکند).
سیستم گیربکس و انتقال قدرت دومین سیستمی بود که معرفی شد. ابتدا توضیح داده شد که گیربکس وظیفه تغییر دور و گشتاور خروجی موتور و انتقال آن به چرخها را بر عهده دارد. سپس هنرجویان با قطعات اصلی این سیستم آشنا شدند: تورککانورتر (که جایگزین کلاچ در ماشینآلات سنگین است و انتقال قدرت را به صورت سیال انجام میدهد)، گیربکس اصلی (شامل محفظه, چرخدندههای مختلف، شفتها و یاتاقانها)، پمپ روغن گیربکس (که روغن را در مدار گیربکس به گردش درمیآورد)، فیلتر روغن گیربکس (که ناخالصیهای روغن گیربکس را میگیرد)، کولر روغن گیربکس (که دمای روغن گیربکس را پایین میآورد)، شفتهای کاردان (که قدرت را از گیربکس به اکسلها منتقل میکنند)، اکسل جلو و عقب (که شامل دیفرانسیل، چرخدندههای طرفین و شفتهای محرک است)، دیفرانسیل (که دور چرخهای چپ و راست را در پیچها متفاوت میکند)، رینگ و تایر (که وظیفه تماس با زمین و حرکت دستگاه را بر عهده دارند). همچنین با قطعات مربوط به سیستم ترمز شامل دیسک ترمز، لنت ترمز، کالیپر ترمز و بوستر ترمز آشنا شدند.
سیستم هیدرولیک سومین سیستم اصلی بود که به شرکت کنندگان معرفی شد. ابتدا توضیح داده شد که سیستم هیدرولیک وظیفه ایجاد نیرو و حرکت در بخشهایی مانند بوم، بازو، باکت و سیستم فرمان را بر عهده دارد. سپس فراگیران با تکتک قطعات این سیستم آشنا شدند: پمپ هیدرولیک (با انواع دندهای، پیستونی و پرهای)، شیر کنترل اصلی (که جهت و مقدار جریان روغن را به عملگرها هدایت میکند)، شیر اطمینان (که از افزایش بیش از حد فشار در مدار جلوگیری میکند)، شیرهای تناسبی (EPPR) (که جریان روغن را به صورت تناسبی کنترل میکنند)، شیرهای قطع و وصل (ON/OFF) (که جریان روغن را به صورت کامل باز یا بسته میکنند)، جکهای هیدرولیک (با انواع تکطرفه و دوطرفه که حرکت خطی ایجاد میکنند)، هیدروموتورها (که حرکت دورانی ایجاد میکنند)، فیلتر هیدرولیک (که ناخالصیهای روغن هیدرولیک را میگیرد)، مخزن روغن هیدرولیک (که روغن مورد نیاز سیستم را ذخیره میکند)، شیلنگهای هیدرولیک (با انواع و سایزهای مختلف که روغن را بین قطعات منتقل میکنند) و اتصالات هیدرولیک (شامل مهرهها، بندها و کوپلینگها).
سیستم برق و الکترونیک چهارمین سیستمی بود که معرفی شد. شرکت کنندگان با قطعات اصلی این سیستم آشنا شدند: باتری (منبع اصلی انرژی الکتریکی)، دینام (که باتری را شارژ میکند)، استارت (که موتور را روشن میکند)، فیوزها (که از مدارها در برابر اتصال کوتاه محافظت میکنند)، رلهها (که کلیدهای الکتریکی برای قطع و وصل مدارهای سنگین هستند)، سنسورها (با انواع مختلف شامل سنسور دما، سنسور فشار، سنسور سطح، سنسور سرعت و سنسور زاویه)، شیرهای برقی (سلونوئید) (که با دریافت جریان برق، مسیر روغن هیدرولیک را باز یا بسته میکنند)، سیمکشی (شامل انواع سیمها با کدهای رنگی متفاوت)، کانکتورها (محل اتصال سیمها به یکدیگر)، مانیتور (نمایشگر اطلاعات دستگاه و کدهای خطا) و سوئیچها (با انواع فشاری، گردان و اهرمی).
در بخش سیستم شاسی و بدنه، فراگیران با قطعات اصلی این بخش مانند شاسی اصلی (اسکلت دستگاه که همه قطعات روی آن نصب میشوند)، کابین (محل قرارگیری اپراتور)، اتاق بار (در دامپتراکها)، باکت (در لودرها و بیلها)، بیل (در بیلهای مکانیکی)، بوم (بازوی اصلی در بیلها و شاولها)، بازو (قسمت دوم بازو در بیلها) و سیلندرهای مربوطه آشنا شدند. همچنین با قطعات مربوط به سیستم تعلیق مانند کمکفنرها، فنرهای پشت و جلوی دستگاه، میلههای تعادل و سیستم تعلیق اتوماتیک (در صورت وجود) آشنا شدند.
در پایان دوره، فراگیران توانستند برای هر یک از سیستمهای معرفیشده، یک فهرست کامل از قطعات اصلی آن سیستم تهیه کنند و نام فنی هر قطعه را به همراه کاربرد آن به خاطر بسپارند. بازخوردها نشان میداد که این رویکرد (معرفی کلی سیستم و سپس شناسایی تکتک قطعات) تأثیر بسیار بالایی در یادگیری کارشناسان غیرفنی داشته است، چرا که آنها اکنون میتوانند هنگام دریافت یک درخواست قطعه، دقیقاً بدانند که آن قطعه به کدام سیستم تعلق دارد و چه نقشی در عملکرد دستگاه ایفا میکند.
گالری تصاویر دوره اصول و مبانی قطعات و سیستمها در ماشینآلات
این دوره با استقبال بسیار خوب کارشناسان بازرگانی و غیرفنی مواجه شد. شرکتکنندگان ابراز داشتند که اکنون با دید بازتری به سراغ مکاتبات با تأمینکنندگان و واحد فنی میروند و میتوانند قطعات را براساس نام فنی و سیستم مربوطه شناسایی و درخواست کنند. اگر شما هم به عنوان یک کارشناس بازرگانی، خریدار یا فروشنده قطعات ماشینآلات سنگین، به دنبال پر کردن شکاف دانش فنی خود هستید، دوره بعدی اصول و مبانی قطعات و سیستم ها در ماشین آلات فرصتی است که نباید از دست بدهید. همچنین امکان برگزاری این دوره به صورت درونسازمانی و متناسب با سبد محصولات و دستگاههای مجموعه شما وجود دارد. برای اطلاع از تاریخ دقیق ثبتنام یا هماهنگی دوره اختصاصی، با واحد آموزش تماس بگیرید یا سری به صفحه دورههای آموزشی ما بزنید.